بسم الله الرّحمن الرّحیم و بذکر ولیّه الحجه علیه السّلام
امروزه برخی از مدعیان روشنفکری دینی ، موضوع مهم و اعتقادی خلافت و امامت را در حد مسئله ای تاریخی قلمداد می کنندو بحث و گفتگو درباره ی آن را سبب اختلاف مسلمانان تلقی می کنند؛اما در این موضوع ،روی سخن آنان با شیعه است و به سایر فرق مسلمین کاری ندارند و دانسته یا ندانسته (البته عمدتاً دانسته و به عمد )از دیگر فرقه ها جانب داری می کنند .
در بررسی نظریه ی آنان به چند نکته اشاره کرده ، جایگاه مهم و اعتقادی امامت را در بیان قرآن کریم و احادیث پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله وسلم و اهل بیت عصمت علیهم السلام بازشناسی می کنیم.
نکته 1:این گروه معمولاً کسانی هستند که پیامبری پیامبر صلّی الله علیه وآله و سلم را در ارتباط با جهان غیب و عالم دیگر نمی دانند و تمامی مسائل مذهب را به نحوی توجیه مادی و زمینی می کنند.پیامبر اکرم صلّی الله علیه وآله وسلم –که پیام آور الهی است-مصلح و نابغه ای بیش نمی دانند و در احکام دین ، باورشان این است که باید با ملاک های مادی و زمینی سازگار باشد.
از این روی ،تاریخی دانستن امامت و کم اهمیت جلوه دادن آن ، مربوط به تفکرات چنین افرادی است که دین داران –به خاطر الاهی و غیبی و آسمانی دانستن دین-این تفکرات را نمی پذیرند.اما این که گمان می کنند طرح چنین مسائلی موجب اختلاف میان مسلمین است ؛ در پاسخ می گوییم :
اگر به راستی در پیشنهاد خود خیر خواهید،مسلمانان را وادار کنید که با پذیرش حقیقت بر محور آن چرخید،وحدت را بر پایه ی حق و حقیقت ایجادکنند؛نه این که به بهانه ی ایجاد وحدت بسیاری ازمحورهای آن را زیر پا بگذارند و وحدتی موقت و زودگذر به دست آورند.
نکته 2: توجه به مفهوم و جایگاه امامت نشانگر اعتقادی بودن این اصل است .در قرآن کریم درباره ی ابراهیم خلیل علیه السلام و امامت او می خوانیم:«و اذا ابتلی ابراهیم ربّه بکلمات فاتمهن قال انّی جاعلک للنّاس اماماًقال و من ذریّتی قال و من ذریّتی قال لا ینال عهدی الظالمین»(بقره/ 124 )
«هنگامی که پروردگار ابراهیم ، او را به حوادثی آزمود و از عهده ی تمامی آنها به خوبی بر آمد، خداوند فرمود:اینک تورا برای مردمان امام قرار دادم.ابراهیم (ع)پرسید:و از فرزندان من؟خداوند فرمو د:پیمان امامت من به ستمکاران نخواهد رسید.»
بنابراین امامت عهدی از سوی پروردگار و مقامی بس بلند است که عصمت لازمه ی آن است و از این روی به جعل و نصب خداوند تعلق می پذیرد.واز سوی دیگر،تعبیرات حدیث مشهور ثقلین به گونه ای است که نشان می دهد امام به ضمیمه ی قرآن کریم ،جانشین به حق پیامبر در تمامی ابعاد نبوت و رسالت است(به جز نبوت تشریعی در امام)و این دو هرگز از یکدیگر جدا نمی شوند و در کنار هم ، از آیین اسلام و آموزه های نبوت حکایت می کنند.
پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم فرمودند:
« انّی مخلّف فیکم الثقلین کتاب الله و عترتی اهل بیتی أنظروا کیف
تخلفونی فیهما»(کافی1/293 و شرح نهج البلاغه 6/375).
واژه ی مخلّف به نشانگر این است که پیامبراکرم صلّی الله علیه و آله و سلم باید از سوی خدای متعال جانشین معرفی کنند.(همانگونه که خود پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم از سوی خدای متعال برگزیده شده است)و از ضمیمه ی قرآن به اهل بیت علیهم السلام بر می آید که جانشین او تنها جنبه ی حاکمیّت و سیاسی و زمامداری اجتماعی ندارد؛بلکه در تمام شئون و ابعاد شخصیّت رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلم جانشینی دارد، به جز نبوت تشریعی و قانون آوری که خود بارها تذکر فرمودند:«یا علی انت منّی بمنزله هارون من موسی الّا انّه لا نبّی بعدی»(کافی 8/107)
«ای علی ! تو نسبت به من جایگاه هارون را داری نسبت به موسی ؛ به جز اینکه بعد من پیامبری نخواهد بود(و پس از موسی پیامبری ادامه یافت).در حدیث حضرت کاظم علیه السلام آمده :«الامامة هی النّور»
(کافی 1/196)«امامت همان نور است »
و نیز در روایت مشهور حضرت رضا علیه السلام می خوانیم :
«انّ الامامة منزلة الانبیاء وارث الاوصیاء»(کافی 1/200)...و ... انّ الامامة خلافةالرسول و مقام أمیر المؤمنین و الحسن و الحسین و ...انّ الامامة زمام الدّین و نظام المسلمین و صلاح الدّنیا و عزّ المؤمنین و ... انّ الامامة اُسُّ الاسلام النّامی و فرعه السّامی »
خلاصه ی مضمون عبارت این که :امامت پایه ی بالنده ی اسلام و شاخه ی بلند آن است.امامت از جهت منزلت و شأن و موقعیّت و ژرفایی ، برتر از دسترسی خردهای مردمان است که بتوانند با رأی و انتخاب خود امامی بر پا کنند.
از این روی پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلم امام و امامت را جاینشینی همه جانبه ی خود معرّفی کرده و آن را دارای مقامات والا دانستند و در طول بیست و اندی سال پیامبری خود ، مقام امامت و برتری های علی علیه السلام را گوشزد فرموده و شئون مهم او را ، همچون سرپرستی و ولایت در تکوین و تشریع،ابلاغ متن دین ، تبیین و تفسیر قرآن و احکام،زمامداری حکومت جامعه،علم غیب،عصمت،شجاعت و پهلوانی و.... تذکر فرمودند.
نکته ی 3-اهمیّت مسأله امامت امیرالمؤمنین علیه السلام تا بدانجا ست که در قرآن کریم آیات فراوان بر آن نزول یافته است که به آن اشاره خواهد شد.
